Een vacature van de gemeente Heist-op-den-Berg zette deze week kwaad bloed bij mij. Men zoekt daar namelijk een vrijwilliger die gans het jaar gratis fotografeert voor de gemeente om dan op het einde van het jaar een expo te mogen houden. Elke maand dient ‘de gelukkige’ tussen de 5 en 20 foto’s af te leveren. Na er een nachtje over geslapen te hebben en het wat meer van op afstand te hebben beschouwd, meen ik dat er twee tendensen zijn die dit werken ‘gratis, belangeloos en voor niets’ in de hand werken.
Ten eerste is er het feit dat het aanbod van fotografen momenteel groter is dan de vraag. En dus dalen de prijzen. Dat is gewoon de economische wet van vraag en aanbod.
Ten tweede is er de digitalisering van de maatschappij en de digitalisering van de fotografie in het bijzonder. Seth Godin, een Amerikaans marketinggoeroe schreef daar toevallig de voorbije week een interessant artikel over. Samengevat komt zijn betoog op het volgende neer :
’Gratis’ is niets nieuws. Al decennia lang bieden fabricanten gratis stalen aan met de bedoeling de mensen te overtuigen hun product te kopen. Musici spelen gratis in allerlei TV-shows in de hoop dat je hun nieuwste CD zal kopen. En op onze fototentoonstelling vragen we ook geen inkomgeld. We hopen daarmee immers onze naamsbekendheid op te bouwen en nieuwe klanten aan te trekken.
Door de digitalisering van de media is ‘de cultuur van het gratis’ echter enorm geëvolueerd. De stap die een consument die iets gratis krijgt, moet zetten naar het aankopen van het product is veel groter geworden dan vroeger. Tegenwoordig wordt je gek verklaard als je betaalt voor iets dat je gratis kan krijgen. Zoiets moet het gemeentebestuur van Heist-op-den-Berg ook gedacht hebben. Seth Godin zegt in dit verband : Few felt foolish buying a Creedence album in the 1970′s. They felt good about it, not stupid’.
Als de stap groter wordt voor de consument om overhaald te worden om iets te kopen, dan moeten wij als fotografen (maar ook andere aanbieders van producten en diensten), moeite doen om dingen aan te bieden waarvoor geen gratis alternatief bestaat. Mensen kunnen de muziek van Lady Gaga voor weinig of geen geld downloaden, maar ze betalen graag 80€ om een live concert van haar bij te wonen. Bedrijven kunnen de management knowhow van McKinsey gratis in elke bibliotheek vinden, maar toch betalen ze duizenden euro’s voor persoonlijk advies.
Seth Godin zegt niet dat alles gratis zou moeten zijn, maar stelt enkel vast dat de trend van ‘the free culture’ onomkeerbaar is. En daarom moeten wij als fotografen op zoek gaan naar dingen waarvoor geen gratis substituut bestaat. Concreet : als onze foto’s zo veel beter zijn dan de beelden van de fotograaf achter de hoek die een gratis CD aanbiedt, dan zal de klant ervoor betalen. Tenminste, toch de klant die de meerwaarde ervan inziet. Dat zijn de klanten waarvoor we het doen. Dat betekent ook dat we geen gratis CD’s moeten weggeven want dan creëren we zelf een gratis alternatief voor onze prints.
Tot slot keer ik nog even terug naar de vacature van Heist-op-den-Berg. Ikzelf ben sinds dit jaar de gemeentefotograaf van Tervuren. Elke jubilaris en elk event in mijn gemeente passeert voor mijn lens. En ik wordt daarvoor betaald conform de markttarieven. Nochtans heeft Tervuren de voorbije jaren ook met amateurfotografen gewerkt. Weet u waarom ze dan nu toch beroep doen op een vakfotograaf ? Omdat ze na 10 jaar ‘Hee Tervuren’ (vorig jaar 15.000 toeschouwers) tot de ontdekking zijn gekomen dat ze eigenlijk geen foto’s hebben die de ambiance en de emoties bij het publiek weergeven. Echte foto’s met een verhaal dus. Al die amateurfotografen dachten enkel aan zichzelf en fotografeerden Nathalia, Daan of Arno. Want dat stond leuk op hun website. Maar niemand van die gasten dacht eraan om bvb. de sponsoraanwezigheid in beeld te brengen zodat de gemeente die beelden kon gebruiken om nieuwe sponsors aan te trekken. Vroeg of laat zullen ze dat in Heist-op-den-Berg ook beseffen. Hopelijk voor hen vroeg dan laat. Helaas doet kortzichtigheid geen zeer.











